Jak znaleźć rurę z wodą na działce, gdy nie ma jej na mapie

Krótka odpowiedź

Najpierw sprawdź dokumenty: mapę zasadniczą ze starostwa (urzędową mapę z budynkami i sieciami) i to, co mają wodociągi. Jeśli rury tam nie ma albo nie zgadza się z terenem, wybór metody zależy od materiału rury. Rurę stalową znajdzie lokalizator elektromagnetyczny. Rurę z PE lub PVC bez taśmy i bez dostępu do jej wnętrza znajdzie georadar. Dopiero pomiar geodezyjny daje mapę, którą można pokazać projektantowi, sąsiadowi albo w urzędzie.

Kiedy ludzie tego szukają

Najczęstsze sytuacje:

• przyłącza wody nie ma na mapie, a trzeba wiedzieć, którędy idzie;
• trzeba postawić ogrodzenie albo wykopać fundament i nikt nie wie, gdzie leży rura;
• w starym domu rura od studni wychodzi przez fundament i ginie w ogrodzie;
• kupiona działka ma pod sobą „cudzą” rurę sąsiada albo nowy sąsiad nie zgadza się na rurę przez swoją działkę;
• przed wodomierzem coś cieknie i trzeba wiedzieć, gdzie w ogóle kopać;
• rura jest z plastiku i nie wiadomo, czym ją w ogóle znaleźć.

Mity, które kosztują najwięcej

„Geoportal pokaże rurę”. Pokaże tylko to, co ktoś kiedyś zmierzył i zgłosił do starostwa. Stare przyłącza często nie są na mapie wcale. Gdy są, linia bywa przesunięta. Przy przenoszeniu starych map papierowych do postaci cyfrowej przesunięcia sięgają do ±2 m. W Rybniku trafiliśmy na studnię kanalizacyjną, która w terenie stała 2 m od miejsca pokazanego na mapie.

„Wykrywacz metalu wystarczy”. Na rurę z PE lub PVC wykrywacz metalu nie zareaguje. Może pomóc przy płytko leżącej rurze metalowej albo gdy nad rurą leży taśma ostrzegawcza z metalową wkładką. Rury na głębokości ponad metra zwykły wykrywacz metalu najczęściej już nie „widzi”.

„Taśma na pewno jest”. W starych przyłączach i w tych układanych bez projektu często jej nie ma.

Różdżka. Część osób twierdzi, że działa. W kontrolowanych testach nie potwierdzono, że daje wynik lepszy niż przypadek, więc nie opieralibyśmy na niej decyzji o kopaniu.

Co możesz sprawdzić sam

• Dokumenty. W starostwie (PODGiK, czyli powiatowy ośrodek dokumentacji geodezyjnej) można zamówić mapę zasadniczą. Warto też zapytać wodociągi: bywa, że mają dokumentację przyłącza.
• Wykop kontrolny. Najpewniejsza domowa metoda: odkopać rurę przy zasuwie, przy skrzynce wodomierzowej albo tam, gdzie wchodzi do budynku. Wtedy wiesz, z jakiego materiału jest rura, na jakiej głębokości leży i w którą stronę idzie. Przy okazji sprawdź, czy obok rury z plastiku nie biegnie cienki drut (tzw. przewód lokalizacyjny). Jeśli jest, rurę da się prześledzić lokalizatorem.
• Pręt wbijany co kawałek. Przy rurze na 1,2–1,8 m mało skuteczny, a przy rurze z PE łatwo ją uszkodzić.
• Wykrywacz metalu. Tylko przy płytkiej rurze metalowej albo taśmie z wkładką.
• Kamera termowizyjna po puszczeniu ciepłej wody. Sprawdza się przy rurach płytko pod posadzką w budynku. Przez metr ziemi w ogrodzie zwykle nic nie pokaże.

Metody, których używają fachowcy

Metoda	Jaka rura	Co pokaże	Ograniczenia
Lokalizator elektromagnetyczny z nadajnikiem podłączonym do rury	stalowa; plastikowa tylko z przewodem lokalizacyjnym	przebieg i głębokość	do rury z plastiku bez drutu nie ma się czego podłączyć; żeliwo łączone na uszczelki często przewodzi sygnał słabo
Wychwytywanie fal radiowych, które „przejmuje” metalowa rura	metalowa	przebieg	ta technika nie podaje głębokości
Sonda wsunięta do rury	każda, także PE	przebieg i głębokość	trzeba dostać się do wnętrza rury
Georadar	każda, także PE i PVC bez taśmy	przebieg i głębokość	zwykle do 2–3 m; mokra glina i woda gruntowa pogarszają wynik, cienkie rury trudniej wykryć
Pomiar geodezyjny (GNSS, tachimetr)	każda znaleziona	współrzędne i wysokości na mapie	wymaga wcześniejszego znalezienia rury

Lokalizator elektromagnetyczny (my pracujemy zestawem Leica Ultra Advanced) to odbiornik i nadajnik. Nadajnik podłącza się do metalowej rury albo do drutu ułożonego przy rurze, a odbiornikiem idzie się po sygnale nad ziemią.

Sonda to mały nadajnik, który wsuwa się do środka rury, a lokalizator śledzi go z powierzchni. Działa w rurze z każdego materiału, ale przy czynnym wodociągu pod ciśnieniem rzadko jest to proste. Zwykle da się ją zastosować dopiero przy wymianie albo odcięciu przyłącza. Łatwiej jest w kanalizacji, gdzie wejście daje studzienka.

Georadar wysyła w grunt fale radiowe i zapisuje ich odbicia od tego, co jest pod ziemią. Pracujemy georadarem IDS Opera Duo. Przy rurze z tworzywa bez taśmy, bez drutu i bez dostępu do jej wnętrza to zwykle jedyna praktyczna metoda, żeby ją znaleźć bez kopania.

Pomiar geodezyjny zamienia ślady na trawniku w mapę ze współrzędnymi. Na życzenie składamy w starostwie operat, czyli dokumentację pomiaru. Po jej przyjęciu przyłącze trafia na mapę zasadniczą, którą potem dostaje projektant i która przydaje się przy sprzedaży działki czy w rozmowie z sąsiadem.

Dla orientacji co do dokładności: przy ul. Granicznej w Katowicach i w Zabrzu położenie wykrytych przewodów określiliśmy z dokładnością 0,10–0,15 m, a głębokość ±0,10 m. Na działce wynik zależy od gruntu, materiału i głębokości rury.

Ile to trwa

Czas zależy głównie od długości trasy i od tego, ile terenu trzeba przebadać.

• Jedno przyłącze na działce pod dom jednorodzinny: zwykle nie więcej niż 1 dzień pracy w terenie. Dla porównania przy ul. Granicznej w Katowicach przewody w ulicy sprawdziliśmy lokalizatorem i georadarem w jeden dzień.
• Większy teren, np. plac pod budowę badany georadarem w siatce co 1 m: przykładowo 3 dni w terenie.
• Przygotowanie mapy i raportu: od kilku do ok. 10 dni roboczych, zależnie od ilości danych.
• Ze zgłoszeniem do starostwa: dodatkowo czas, którego ośrodek potrzebuje na przyjęcie dokumentacji.
• Sieć wodociągowa w ogrodzie działkowym: zależnie od długości rur, od 1 do kilku dni w terenie.

Ile to kosztuje

Ceny podajemy netto i orientacyjnie. Dokładną cenę podamy po opisie terenu.

Cena to w praktyce liczba dni w terenie i dni opracowania:

• dzień zespołu w terenie: 4 000 zł netto;
• opracowanie wyników w biurze: 1 600 zł netto za dzień albo 200 zł netto za godzinę.

Małe zlecenie zaczyna się u nas od ok. 15 000 zł netto, bo mobilizacja zespołu – przygotowanie sprzętu, dojazd, organizacja pracy – kosztuje zawsze, niezależnie od wielkości zlecenia. Przy większym temacie ten koszt rozkłada się na więcej pracy, więc w przeliczeniu na metr, studnię czy dzień wychodzi taniej. Przykład większego zlecenia: teren pod budowę badany georadarem co 1 m, 3 dni w terenie i ok. 10 dni opracowania – orientacyjnie ok. 28 000 zł netto.

Na cenę wpływa:

• materiał rury: przy PE i PVC bez drutu potrzebny jest georadar;
• głębokość rury i rodzaj gruntu;
• długość trasy albo powierzchnia terenu do przebadania;
• to, czy przyłącze ma trafić na mapę w starostwie;
• dojazd.

Kiedy warto wezwać fachowców

• rura jest z plastiku i nie ma nad nią taśmy;
• planujesz ogrodzenie, fundament, basen albo przewiert w pobliżu rury;
• potrzebujesz mapy dla projektanta, notariusza albo do rozmowy z sąsiadem;
• dokumenty nie zgadzają się z tym, co widać w terenie.

Jeśli problemem jest wyciek, najpierw skontaktuj się z firmą od lokalizacji wycieków. Takie firmy wskazują miejsce przecieku gazem znacznikowym i nasłuchem. My ustalamy trasę i głębokość rury i mierzymy ją geodezyjnie.

Przykłady z naszych prac

• Sieć wodociągowa w ROD „Jarzębina” w Tychach: rury znalezione lokalizatorem i georadarem, zmierzone i zgłoszone do starostwa.
• Mapa do celów projektowych w Zabrzu: georadar pokazał 74 m wodociągu, którego nie było na mapie, a lokalizator 629 m wcześniej nieznanych kabli. Opis prac.
• Ul. Graniczna w Katowicach: jak łączymy lokalizator z georadarem.

Więcej o tym, jak takie wyniki trafiają na mapę dla projektanta, piszemy w artykule mapa do celów projektowych z detekcją podziemną. Usługi: georadar i inwentaryzacja geodezyjna oraz usługi dla ogrodów działkowych.

Co nam przesłać

Napisz i opisz sytuację, a powiemy, czy i jak możemy pomóc. Przydadzą się:

• adres lub numer działki;
• zdjęcia miejsca, w którym rura wchodzi do budynku albo wychodzi ze skrzynki lub studni;
• materiał rury, jeśli go znasz (stal, PE, PVC);
• przybliżona długość trasy;
• cel: ogrodzenie, budowa, spór z sąsiadem czy wpis na mapę.

Przejdź do kontaktu.